سلسله افراد موجود مشخصى را در نظر گرفته‌ايم و حكم را روى يك كلى مىبريم به اعتبار افرادى از آن كلى كه آن افراد تحقق دارند ، كه در واقع ما حكم را روى افراد مىبريم و نقش كلى فقط اين است كه مىتواند همه را در يك لفظ و در يك مفهوم جمع كند و هيچ نقش ديگرى ندارد ، مثل همين مثالهايى كه حاجى ذكر كرده است كه مثلا مىگوييم : « قتل من فى الدّار » يا مىگوييم : « هلكت المواشى » . وقتى مىگوييم : « هلكت المواشى » يعنى امسال ماشيه‌ها ( گوسفندها ) همه تلف شدند . معلوم است كه ما يك گوسفندهاى معينى را كه مثلا مملكت ايران در امسال دارد - و از يك محدودهء معينى تجاوز نمىكنند - در نظر گرفته‌ايم و مىگوييم كه اين مواشى مردند . در اينجا « مواشى » يك مفهوم كلى يا شبه كلى است ، ولى بالاخره شامل يك عده افراد معدود معينى است كه مثلا گوسفندهاى موجود امسال ايران است ؛ مىگوييم اينها همه تلف شدند . يا اگر مىگوييم : « قتل من فى الدار » يعنى كسانى كه در خانه بودند كشته شدند . مثلا خانه خراب شد و همهء كسانى كه در خانه بودند كشته شدند . يا اگر بگوييم : « كلّ من فى الدار قتل » يعنى مثلا خانه خراب شد و هر كس در خانه بود كشته شد . اين « هر كس در خانه بود » يك مفهوم كلى است ولى يك مفهوم كلىاى است كه براى يك افراد معين و مشخصى كه ما در نظر گرفته‌ايم آورده شده است ، زيرا ما يك خانهء معينى را در نظر گرفته‌ايم و گفته ايم هر كس در خانه بود كشته شد . وقتى مىگوييم « قتل من فى الدار » در اينجا « من فى الدار » يعنى كسانى كه در خانه بودند . اين يك مفهوم كلى است كه فقط شامل افراد اين خانهء معين مىشود . يا اگر مىگوييم : « كلّ من فى الدار قتل » اينجا « كلّ من » يعنى « هر كس » ؛ اين مىشود يك مفهوم كلى . در مورد « هلكت المواشى » هم همين جور است . گو اينكه ممكن است كسى بگويد « المواشى » در اينجا كل است « 1 » چون به صيغه جمع است و جمع حكم يك كل را پيدا مىكند ( مانند وقتى كه مىگوييم « الرجال » يعنى اين مجموع مردان ) ، اما اين يك نوع مناقشهء در مثال است ؛ مقصود روشن است . مثلا ما مىتوانيم بجاى « المواشى » لفظ « ماشية » را بياوريم و بگوييم : « هلكت كل ماشية فى هذه السنة » . المواشى كه مىگوييم

--> ( 1 ) . فرق بين كل و كلى اين است كه كل آن چيزى است كه بر مجموع قابل اطلاق هست ولى بر يك [ جزء ] قابل اطلاق نيست ، [ اما كلى بر فرد خودش قابل اطلاق است ] .